Berichten

Wonen, werken, bouw en vervoer

Wonen, werken, bouw en vervoer

  • Woningbouw en vervoer moeten snel worden opgepakt, onder centrale aansturing door Ministerie van Ruimte (was Volkshuisvesting, wegbezuinigd).
  • Ministerie van Ruimte zet grote lijnen uit, regisseert en investeert. Provincies en gemeenten is het niet gelukt, door wirwar van belangen. Bestuurlijk snel oplossen en ondertussen beginnen met investeren; geen tijd verliezen.
  • Duurzaamheid van woningen en pfas- en andere milieumaatregelen eindelijk regelen
  • Samen met bouw- en installatiesector investeren in innovatie in bouwtechniek en duurzame woningen.
  • Buiten de grote steden in alle kernen goede basisvoorzieningen (post, bank, supermarkt, bibliotheek, zorg) en snelbussen direct naar bedrijventerreinen. Daarmee spreiding over Nederland, lagere huizenprijzen, minder files.
  • Bestaande kantoorgebouwen en winkelpanden die definitief leeg blijven (als het stof van corona definitief is neergedaald) versneld ombouwen naar woningen. De woningnood is hoog, dus indien nodig ombouwen voor tijdelijke bewoning voor studenten, immigranten e.a.
  • Kantoorgebouwen worden bij nieuwbouw of grote verbouwing verplicht flexibel ingericht. Mogelijke ombouw naar woningen moet worden ingebouwd.

Wonen en woningbouw

Groen Rechts visie op wonen

In onze duurzame visie (uitgewerkt in ons Deltaplan Duurzaamheid Hoofdstuk 2) nemen gemeenten buiten de Randstad een belangrijke plek in. Het uitgangspunt is dat we gemeenten en grote wijken zoveel mogelijk gaan transformeren in zelfvoorzienende duurzame clusters voor wonen, werken en produceren, incl. lokale landbouw en kleinschalige veeteelt en de energieopwekking. Vanuit deze visie worden worden (ook kleine) gemeenten optimaal ingericht met service-centra voor basisdiensten voor alle leeftijden: post, bank, supermarkt, bibliotheek, kinderopvang, zorg en kleine bedrijvenhubs waar nodig. Glasvezel, 5G en laadpalen worden dan misschien wel daar juist als eerste aangelegd.

Energieopwekking: zoveel mogelijk dichtbij, op ‘eigen dak’ en onderling ‘ruilen’ of gemeenschappelijke energieopwekking en -opslag,  en warmtesystemen waar mogelijk. En deels kunnen we nu ook natuur en landbouw al dichterbij de grotere clusters brengen met de ontwikkeling van verticale landbouw en -bossen in en om steden (in feite in een soort flatgebouwen met landbouw of natuur).

Wij verwachten dat daardoor een betere spreiding zal plaatsvinden van wonen en werken over heel Nederland. Het is immers recent gebleken dat je met teams over de hele wereld kunt samenwerken met digitale middelen. Dan zou toch een betere spreiding in ons kleine landje geen probleem moeten zijn. Daarmee zal het woon-werkverkeer afnemen en de huizenprijzen in de Randstad dalen. En ouderen en ongeletterden kunnen beter overal in Nederland leven.

Beleid

Ook hier zullen we samen met bouwsector, NS en andere vervoerders de achterstand moeten inhalen die de afgelopen 10 jaar is ontstaan. En gezien de beperkte ruimte die we in Nederland hebben, moeten we dat ‘met beleid’ doen!

Woningbouw en vervoer moeten snel worden opgepakt, onder centrale aansturing door Ministerie van Ruimte (was Volkshuisvesting, wegbezuinigd; zie hiervoor ook de visie in ons Deltaplan Duurzaamheid Hoofdstuk 2). Provincies en gemeenten is het namelijk niet gelukt, door wirwar van belangen. Het Ministerie van Ruimte zet grote lijnen uit, regisseert en investeert. Ook zal zij pfas- en andere milieumaatregelen eindelijk moeten regelen; niet weer met pleisters maar met lange termijn maatregelen. Duurzaamheid van woningen wordt een basisvoorwaarde.

Leegstand in Noord- en Oost-Nederland

Om de woningnood in drukbevolkte delen van Nederland op te lossen, is het landelijke  beleid gericht op bouwen, bouwen, bouwen. Grote delen van Noord- en Oost-Nederland hebben te maken met andere uitdagingen, die vragen om andere oplossingen. Leegstand en verpaupering dreigen, de vraag naar geschikte huizen voor jongeren,  gezinnen en senioren groeit en het voorzieningenniveau daalt. Corporaties hebben daar onvoldoende middelen en mogelijkheden om hun woningvoorraad te transformeren en noodzakelijke investeringen te doen in buurten, wijken en dorpen. Onze visie sluit daar goed bij aan, want Groen Rechts wil daar juist in investeren. Het gaat hierbij niet alleen om het leefbaar houden van deze regio’s, want ze zijn nodig om Nederland duurzaam in te kunnen richten. (Zie hierboven.)

Woningmarkt

De nood was de afgelopen jaren hoog op de woningmarkt. De prijzen stegen buiten het bereik van starters en modale inkomens. Meer huizen bouwen werd vaak genoemd als oplossing; daarbij werden de financiële oorzaken van hoge huizenprijzen over het hoofd gezien. Buitenlandse investeerders kochten vorig jaar (2019) voor zeven miljard aan Nederlandse woningen op, met gevolgen voor woningprijzen en voor de huren.

Het kan zijn dat de economie weer snel aantrekt en dat de huizenprijzen alleen maar stijgen. Er is ook een kans (IMF, Centraal PlanBureau) dat de economie een tijd niet meer groeit of zelfs krimpt, en er tijdelijk grote werkeloosheid zal zijn. De huizenprijzen zullen dan waarschijnlijk dalen. Ook zijn er al maatregelen genomen om het kopen van huizen door investeerders minder aantrekkelijk te maken en voor starters juist aantrekkelijker, die dat effect mogelijk nog zullen versterken. En daarmee wordt de woningmarkt aantrekkelijker voor starters en middeninkomens.

Het omzetten van de hierboven genoemde visie uit ons Deltaplan zal ook leiden tot een betere spreiding van wonen en werken over heel Nederland.

Hopelijk zal de prijs van huizen dan steeds meer gebaseerd zijn op vraag en aanbod door burgers, en minder door speculatie van investeerders. Een dergelijke prijscorrectie klinkt goed, maar we zullen wel de huizenbezitters mogelijk moeten ondersteunen waarvan het huis dan onder water zal komen te staan.

Woningverbouw

De vraag naar commercieel vastgoed, een sector die al kampt met leegstand, zal ook dalen. Niet alleen vanwege de economische omstandigheden, maar ook als thuiswerken aan gaat slaan en kantoorruimte afgestoten wordt. Al in 2019 was de financiering door banken van commercieel vastgoed beperkt onder druk van eisen van de toezichthouders. Duurzaamheidseisen speelden ook al een grote rol.

Het ombouwen van kantoren naar woningen, met kansen voor vergroening of zelfs circulair vastgoed, kan door de crisis een impuls krijgen.

  • Bestaande kantoorgebouwen en winkelpanden die definitief leeg blijven (als het stof van corona definitief is neergedaald) versneld ombouwen naar woningen. De woningnood is hoog, dus indien nodig ombouwen voor tijdelijke bewoning voor studenten, immigranten e.a.
  • Kantoorgebouwen worden bij nieuwbouw of grote verbouwing verplicht flexibel ingericht. Mogelijke ombouw naar woningen moet worden ingebouwd. Voordeel is dat we niet steeds tot onze verrassing na een financiele of andere crisis met lege panden blijven zitten die lastig om te bouwen zijn voor een ander doel.

Bedrijven en banken zullen dat niet alleen kunnen. Een ondernemende rol van de overheid als voortrekker in innovatieve oplossingen van het woningmarktprobleem kan een belangrijker verschil maken dan voorheen.

Andere woonvormen

Gemeenten, corporaties en het rijk zetten momenteel alle zeilen bij om de noodzakelijke woningbouw op peil te brengen. Er wordt hard gewerkt om meer starters- en seniorenwoningen te bouwen. Maar het kan sneller: als we beter gebruik maken van de grote woningen die Nederland rijk is.

In Nederland zijn veel grote woningen, die opgedeeld zouden kunnen worden in kleinere woningen voor starters. Wat als het samen kopen van bijvoorbeeld zo’n grote woning makkelijker zou worden gemaakt? Zonder ook maar één schop in de grond te zetten, creëren we dan in één klap ca. 36.000 wooneenheden.

Er zijn mooie oplossingen te bedenken, als financiers en gemeenten meer lef zouden tonen en maatwerk durfden te leveren.

Groen Rechts ziet een rol voor het voorgestelde nieuwe Ministerie van Ruimte, die dit samen met het Ministerie van Financiën kan organiseren of in ieder geval de randvoorwaarden kan scheppen. (Bron Ellen Ootes op LinkedIn)

Woningbouw

Samen met de bouw zullen innovatieve en duurzame technieken versneld worden ontwikkeld en uitgerold. Een belangrijke rol in de vertraging bij de woningbouw spelen de gemeenten, die lang niet altijd in staat zijn de woningbouw goed, snel en efficiënt te regelen. Om de woningnood te verlichten zal een meersporenbeleid moeten worden gevoerd:

  • op landelijk en provinciaal zullen mogelijk woningbouw projecten worden besloten en uitgevoerd, waar gemeenten daartoe niet in staat zijn gebleken
  • er worden goedkope maar duurzame woningen neergezet in massaproductie.
  • verbouwen van leegstaande kantoren ook voor studenten, immigranten e.a.
  • samen met bouw- en installatiesector investeren in innovatie in bouwtechniek en duurzame woningen. Er zullen flexibele pre-fab of 3D-print huizen versneld moeten worden ontwikkeld.
  • tegelijkertijd alle nieuwe woningbouwprojecten optimaal duurzaam en versneld uitvoeren. Lopende projecten waar mogelijk nog zoveel mogelijk verduurzamen.

Vervoer

Openbaar vervoer

In ons Deltaplan Duurzaamheid, Hoofdstuk 3 hebben we onze ideeen voor vervoer, wonen e.a. uitgewerkt. Onze algemene maatregelen zijn:

  • prijzen OV: de prijzen van het OV gaan omlaag (en dit wordt op termijn mogelijk gratis)
  • fietsenstallingen worden inderdaad uitgebreid (Klimaatakkoord)
  • snelbussen: er komen meer snelbussen tussen woonkernen en bedrijventerreinen, met waar nodig aparte file-rijbanen daarvoor.
  • spoor: er zal wel worden geïnvesteerd in het spoor om de trein als alternatief voor zoveel mogelijk mensen aantrekkelijk te maken (Klimaatakkoord heeft dit niet). Er komen dus verbeteringen en uitbreidingen. Ook zal de aanleg van en aansluiting op hogesnelheidslijnen worden versneld.

Verkeer

Fileproblemen moeten nu worden aangepakt door een structureel plan; niet het oplossen van wat knelpunten, maar een plan waarbij mensen efficiënt van en naar hun werk kunnen en bedrijven efficiënt kunnen vervoeren. De corona-crisis heeft wel laten zien dat thuiswerken meer kan, maar in mei/juni 2020 was het in 5 van de 12 provincies al weer drukker dan vroeger. De vraag is dus of de relatieve stilte op de wegen een blijvende ontwikkeling is en in welke mate. De hiervoor genoemde maatregelen zorgen voor duurzamer vervoer, maar zullen ook de druk op de wegen verminderen.

EU

In de EU moeten we investeren in een netwerk van hogesnelheidslijnen naar alle grote bevolkings- en productiecentra.

Bronnen

In het gedeelte over de woningmarkt hebben we geciteerd  en geparafraseerd uit “Een achteruit, twee vooruit”,  19-8-20, van Bezemer in De Groene: https://www.groene.nl/artikel/een-achteruit-twee-vooruit.

Bestuur – overheid efficiënter en klantvriendelijker

Bestuur: functioneren overheid kan efficiënter en klantvriendelijker

Het traject van de corona-app is niet bepaald een schoolvoorbeeld. Het laatste deel van het traject, met veel openheid en input van externen, is dat kennelijk wel. Dit traject, maar ook de vele kostbare fout gelopen IT projecten zijn voorbeelden van een overheid die efficiënter kan en moet functioneren, al was het maar omdat het om ons belastinggeld gaat.
Maar niet alleen de eenmalige projecten, maar ook de diensten kunnen efficiënter. De digitale overheid en andere publieke instellingen zijn nu nog teveel gericht op de eigen processen per instelling, ministerie, subsidiegever e.a. Dezelfde gegevens moeten  keer op keer worden aangeleverd, vaak per instelling weer net anders. De Toeslagenaffaire heeft laten zien dat het zelfs bij 1 instelling voor de burger een drama kan zijn, omdat basisprincipes als het goed beschrijven en bewaren van informatie al niet kunnen worden nageleefd. 

De eigen voordelen per instelling, zoals kostenbesparing door efficiency, wegen nu nog te zwaar. Die situatie moet worden omgedraaid, waarbij het uitgangspunt is dat de overheid het de burger, het bedrijf of de organisatie zo makkelijk mogelijk maakt. En bij voorkeur komt de overheid informatie (op een veilige manier) halen, en verplicht niet de burger de informatie te komen brengen. 

Er zullen daarom versneld portals moeten komen waar burgers, bedrijven en organisaties éénmalig hun informatie aanleveren en daarop bijwerken. De betreffende subsidiegever kan dan alleen de specifieke informatie opvragen die echt noodzakelijk is. 

Ook kunnen zij toegang geven aan instellingen om hun informatie daar automatisch aan te leveren of bij te houden. Mijnbelastingdienst.nl en Mijnpensioenoverzicht.nl zijn een goed voorbeeld van de samenwerking voor het aanleveren van informatie op 1 plek. 

Overheden en andere publieke instellingen kunnen vervolgens de benodigde informatie ophalen, binnen de gewenste instellingen van privacy en concurrentiegevoeligheid. En een ander voordeel: de honderden innovatie- en subsidieloketten kunnen anoniem kandidaten zoeken en hun regeling aanbieden, in plaats van omgekeerd. Daarmee kan de overheid haar burgers en bedrijven de meeste toegevoegde waarde leveren voor de laagste mogelijke kosten. 

Klantvriendelijkheid

De Belastingdienst is ondertussen bij de meeste Nederlanders wel het voorbeeld van hoe je niet met burgers om moet gaan. Nog erger is dat het kennelijk bij de premier en ministers ook niet zo is dat het belang van de burgers voorgaat. Het eigen functioneren en indekken tegen risico’s in de Tweede Kamer lijkt prioriteit te hebben. OM te beginnen zal, wat Groen Rechts betreft, de Belastingdienst daarom de komende 4 jaar onder externe curatele gesteld moeten worden, of in ieder geval net zolang tot zij en de bewindslieden bewezen klantvriendelijker denken en handelen.

Informatie uitwisselen met de overheid, subsidie- en innovatieloketten e.a.

Nu nog een loket per instelling

De digitale overheid is nu nog teveel gericht op de eigen processen per instelling, ministerie, subsidiegever e.a. Dezelfde gegevens worden keer op keer aangeleverd, maar vaak per instelling weer net anders. De eigen voordelen per instelling, zoals kostenbesparing door efficiency, wegen nu nog te zwaar. En het aantal loketten is nog veel te hoog.

Portal voor bedrijven en organisaties

Er zal daarom een portal moeten komen voor bedrijven en organisaties waarmee zij informatie één keer opslaan en vervolgens ter beschikking stellen aan derden bij aanvragen. Overheden en andere publieke instellingen kunnen daar de informatie ophalen, binnen de gewenste instellingen van privacy en concurrentiegevoeligheid. Denk aan informatie voor vergunningen, innovatiesubsidies e.a. Andere voorbeelden zijn de verplichte instanties als CBS e.d. Een voorbeeld: de honderden innovatieloketten kunnen kandidaten zoeken en hun regeling aanbieden, in plaats van omgekeerd. Dit zal tot gevolg hebben dat de instanties meer moeten samenwerken op het gebied van standaardisatie van data, formats e.a.

Portal voor burgers

Een vergelijkbare portal zal worden ontwikkeld voor burgers, waar aanvragen, uitkeringen, subsidieaanvragen voor zonnepanelen en vergunningen kunnen worden ingediend en gevolgd. Dit is o.a. een punt in de zorg. Mantelzorgers zijn vaak wekelijks uren bezig met zaken uitzoeken, aanvragen en verantwoorden. Een dergelijke portal wordt mogelijk door andere noodzakelijke maatregelen in de zorg, zoals standaardisatie. Belangrijke functie in deze portal is de mogelijkheid om privacy- en data-rechten eenvoudig te beheren: wie mag wat zien, en wat niet. Op termijn is dit uitbreidbaar richting websites die toegang vragen tot persoonlijke gegevens.

Echte loketten blijven

Tegelijkertijd zal een redelijk minimum aan fysieke kantoren moeten gegarandeerd waar de ‘niet-digitalen’ (1,2 miljoen), maar ook bijv. buitenlanders of asielzoekers terecht kunnen. Een voorbeeld: de ‘blauwe envelop’ van de Belastingdienst zal moeten blijven zolang dat nodig is om iedereen te bereiken. De Belastingdienst wil iets van de burger, en heeft dus zelf de plicht de informatie te brengen; het is niet de plicht van de burger de informatie te halen. Dit geldt ook voor banken, ziekenhuizen e.a. instellingen. Ons voorstel is daarom om in elke woonkern of wijk of klein dorp een minimum voorziening te garanderen van bibliotheek-postkantoor-bank-zorgpost.

eGovernment uitbreiden

Wikipedia: De Verenigde Naties omschrijft e-government als een permanente betrokkenheid van overheden met het oog op het verbeteren van de relaties tussen private personen en de overheidssector door een betere, effectieve en efficiëntie dienstverlening, betere informatie en kennis. (“A permanent commitment by government to improve the relationship between the private citizen and the public sector through enhanced, cost-effective and efficient delivery of services, information and knowledge.”) De nadruk ligt hierbij op het permanent karakter van de inspanningen en op het verbeteren van de relaties tussen overheid en burger. Zoals bij zoveel beleidsterreinen is er in Nederland geen duidelijke visie op het gebied van eGovernment. Groen Rechts stelt voor om deze te ontwikkelen en uit te voeren.

Agile government ontwikkelen

Agile Govleaders: “Agile methods have been favored in private sector industries for almost a decade. More recently, governments have begun to realize that they can serve citizens more effectively by adopting agile and increasing transparency and collaboration. Involving users throughout every project, agile methods allow agencies to use tax dollars efficiently, deliver better services, and modernize legacy software with less risk. Benefits: The U.S. federal TechFAR Handbook highlights six key reasons why government should adopt agile for IT project management and development.

  • Improvement in investment manageability and budgetary feasibility
  • Reduction of overall risk
  • Frequent delivery of usable capabilities that provide value to customers more rapidly
  • Increased flexibility
  • Creation of new opportunities for small businesses
  • Greater visibility into contractor performance”.

Agile government als ‘vak’ is nog in ontwikkeling maar onze definitie is de volgende: zoveel mogelijk toegevoegde waarde leveren met zo min mogelijk inspanning en kosten conform de prioriteiten van de belanghebbenden. Die belanghebbenden zijn burgers, bedrijven en organisaties. De overheid zelf is natuurlijk ook een belanghebbende, maar vooral als organisatie die bijdraagt aan de belangen van de burgers en bedrijven die zij dient. Bij agile government ligt ook agile portfoliomanagement voor de hand, om activiteiten en projecten te prioriteren en in hun samenhang uit te voeren. Dit is ook precies wat nodig lijkt bij het huidige energiebeleid, volgens de aanbevelingen van de Rekenkamer.

++++++++++++++++++++++++++++++

NB: dit hoofdstuk moet nog worden verbeterd en aangevuld. Kunt u hieraan bijdragen? Mail ons dan naar info@partijgroenrechts.nl.